Boy artımı yalnız genetika ilə məhdudlaşmır, həyat tərzi də bu prosesə təsir edir. Mütəmadi olaraq edilən gərmə hərəkətləri onurğanı rahatladır və daha uzun görünməsinə töhfə verir.
Gün ərzində kifayət qədər protein və kalsium qəbul etmək sümük inkişafını dəstəkləyərək boy artımında mühüm rol oynayır.
Uzun müddət hərəkətsiz qalmaq bu təbii prosesi yavaşlada biləcəyi üçün aktiv həyat tərzi vacibdir. Keyfiyyətli və fasiləsiz bir yuxu zamanı ifraz olunan böyümə hormonu da boy inkişafında həlledici rol oynayır.
Zamanla və davamlı səylərlə bədən öz sərhədlərini zorlamağa başlayır və ölçülə bilən fərqlər ortaya çıxır. Düzgün qamət də boy artımında təsirli ola bilər.
Boy artımı üçün nələr etməliyik?
Boyunun artmasını istəyən fərdlər üçün tətbiq edilə biləcək üsullar, mütəmadi vərdişlərlə təsirini göstərməyə başlayır.
Müalicələrimiz ilə boy artımı nəticələrimiz
Bəzi boy artırma üsulları bunlardır:
Sağlam və balanslı qidalanma
Kalsium, protein və vitaminlər böyümə çağındakı fərdlər üçün yalnız enerji mənbəyi deyil, eyni zamanda sümük quruluşuna birbaşa təsir edən əsas elementlərdir. Bu qidaların əskik qəbul edilməsi inkişaf prosesində durğunluqlara səbəb ola bilər. Sağlam qidalanma və boy əlaqəsi yalnız miqdarla deyil, qida müxtəlifliyi ilə də formalaşır.
Boy artıran idman hərəkətləri və yoqa
Orqanizmin elastikliyini artıran yoqa və gərmə hərəkətləri, onurğa üzərindəki təzyiqi azaldaraq daha dik bir qamət təmin edir. Bu cür hərəkətlər mütəmadi olaraq edildikdə sümük strukturlarına düşən yük balanslaşdırılır və böyümə sahələri rahatladılır.
Mütəmadi və keyfiyyətli yuxu
Yuxu rejiminin boy artımına təsiri gecə ifraz olunan böyümə hormonlarının aktiv dövrünə təsadüf etməsi ilə əlaqədardır. Xüsusilə dərin yuxu mərhələsinə keçid orqanizm üçün bərpa və inkişaf prosesidir.
Böyümə hormonu müalicəsi
Tibbi səbəblərdən inkişaf geriliyi yaşayan fərdlərdə istifadə edilən Somatropin (Böyümə Hormonu Müalicəsi) sümük böyüməsini sürətləndirməyə yönəlik planlaşdırılır. Bu üsul mütəxəssis nəzarətində planlaşdırılır və yalnız müəyyən diaqnozlara sahib fərdlər üçün uyğundur.
Bir ata ilə kiçik qızı, divar önündə bir-birlərinin boyunu ölçərkən gülümsəyir. Ata və uşaq əllərini başlarının üstünə qoyaraq müqayisə aparır. Aralarındakı boy fərqi diqqət çəkir.
Boy artımına təsir edən faktorlar hansılardır?
Boy artımına təsir edən faktorlar, genetik, hormonal, ətraf mühit və qidalanma ilə bağlı bir çox amilin birləşməsi ilə müəyyən edilir. Xüsusilə uşaqlıq və yeniyetməlik dövrlərində intensivləşir və fərdin yetkinlik boyunu müəyyən edən əsas elementləri təşkil edir.
Boy artımının əsas müəyyənedicisi genetik faktorlardır. Ata və ananın boyu, uşağın yekun boy potensialını böyük ölçüdə müəyyən edir. Genetik irs, böyümə lövhələrinin bağlanma vaxtını, böyümə sürətini və maksimum boy potensialını təsir edir. Ancaq genetik sərhədlərin nə dərəcədə istifadə edilə biləcəyi ətraf mühit faktorlarından asılıdır.
Boy artımına təsir edən faktorlar arasında genetik quruluş, hormon səviyyələri, qidalanma vərdişləri, yuxu keyfiyyəti, fiziki fəaliyyət səviyyəsi, xroniki xəstəliklər, istifadə edilən dərmanlar və ətraf mühit amilləri yer alır. Həmçinin böyümə lövhələrinin bağlanma vaxtı, stress səviyyəsi və yeniyetməlik dövrünün inkişafı da boy uzunluğu üzərində müəyyənedici ola bilər.
Boy artımı hər fərddə eyni şəkildə irəliləməyən bir prosesdir. Bu prosesə təsir edən həm genetik, həm də fiziki faktorlar mövcuddur.
Boy artımına təsir edən faktorlar:
Genetik Faktorlar
Bir şəxsin boyunun artmasında genetik faktorların əhəmiyyəti olduqca böyükdür. Valideynlərdən keçən irsi quruluş böyümə potensialını müəyyən edir. Genetik quruluş sabit olsa da, ətraf mühit şərtləri bu potensialın nə qədərinin istifadə ediləcəyinə təsir edə bilər.
Qidalanma və Pəhriz
Boy artımı üçün qidalanma vərdişləri də vacibdir. Orqanizmin ehtiyac duyduğu kalsium, protein və vitaminləri doğru zamanda qəbul etmək sümükləri gücləndirir. Balanssız ya da qeyri-kafi qidalanma böyümə prosesini yavaşlada bilər və genetik potensialın geridə qalmasına səbəb ola bilər.
Fiziki Fəaliyyət və İdman
Boy inkişafı üzərində fiziki fəaliyyət və idmanın rolu böyükdür. Sümük quruluşunu hərəkətə gətirib böyümə lövhələrini aktiv saxlayan idmanın təsiri elmi cəhətdən də dəstəklənir. Xüsusilə mütəmadi olaraq edilən tullanma, gərmə və çəkisiz idman hərəkətləri, boy artımı prosesinə töhfə verən hormonların daha balanslı işləməsinə kömək edir.
Yuxu və İstirahət
Orqanizm gün ərzində topladığı yorğunluğu yalnız istirahət edərək atmaz, eyni zamanda böyümə proseslərini də gecə boyunca yenidən tənzimləyir. Yuxu zamanı dövriyyəyə girən bərpa mexanizmləri sümük uzanması və toxuma yenilənməsi üçün lazımi prosesi başladır.
Hormonal Faktorlar (Böyümə Hormonu)
Orqanizmdə boy artımını idarə edən əsas bioloji mexanizmlərdən biri böyümə hormonu ifrazıdır. Bu hormon ən intensiv şəkildə gecə yuxusunda ifraz olunur və sümük hüceyrələrinin çoxalmasını təmin edərək inkişaf prosesinə birbaşa töhfə verir.
Mavi idman geyimli bir uşaq, tək ayaq üstündə tullanaraq basketbol topunu səbətə doğru uzadır. Ağ fonda, enerjili bir basketbol hərəkəti nümayiş etdirilir.
Pubertat (yeniyetməlik) dövründə boy artımı
Yeniyetməlik dövrü, orqanizmin sürətlə dəyişdiyi və bir çox sistemin eyni zamanda yenidən qurulduğu bir keçiddir. Sümük ucları hələ açıq ikən baş verən pubertat dövrü boy artımı inkişafın ən bariz və ölçülə bilən addımlarından biridir. Bu dövrdə düzgün vərdişlər qazanmaq potensial boy uzunluğuna çatma şansını artıra bilər.
Yetkinlərdə boyu artırmaq mümkündürmü?
Yetkinlərdə boy artımı birbaşa mümkün olmasa da, bədəni daha uzun və balanslı göstərəcək yollar vardır. Qaməti gücləndirən idman hərəkətləri ilə əldə edilən diklik mövcud boy uzunluğunu daha nəzərəçarpan hala gətirə bilər.
Boy artımı haqqında doğru bilinən yanlışlar
Boy artımının hər yaşda mümkün olduğu zənn edilir, ancaq bu, tez-tez edilən bir şərh səhvidir. Boy artımında əsas müəyyənedici amil sümük inkişafı və epifiz lövhələridir və bu lövhələr bağlandıqdan sonra təbii artım prosesi sona çatır.
Əlavələr və bəzi idman hərəkətləri bu bioloji məhdudiyyəti aradan qaldırmaz, yalnız qamət üzərində təsirli ola bilər.
Boy artımı ilə bağlı tez-tez verilən suallar
Boy Artımı Neçə Yaşa Qədər Davam Edir?
Süd İçmək Boyu Artırırmı?
Üzgüçülük Boy Artımını Dəstəkləyirmi?
Boy Artımı Üçün Hansı Vitaminlər Vacibdir?
Vacib Xəbərdarlıq: Bu məqalə yalnız məlumatlandırma məqsədi daşıyır və peşəkar tibbi məsləhəti, diaqnozu və ya müalicəni əvəz etmir.